Sinds 12 januari – inmiddels precies een half jaar geleden – ben ik Senior Consultant bij Wise Up Consultancy. Een bewuste keuze, waar ik tot nu toe geen dag (oké… misschien één) spijt van heb gehad.

Het is elke dag een voorrecht om me in te zetten voor een breed scala aan – vaak behoorlijk ingewikkelde – vraagstukken. Om een kijkje in de keuken te mogen nemen bij zó veel verschillende organisaties. En om zoveel nieuwe mensen te ontmoeten, van wie ik iedere keer weer iets leer. Dat maakt het werk niet alleen uitdagend, maar ook ontzettend verrijkend.

Tijdens één van die schaarse momenten van rust (die ik mezelf eigenlijk wat vaker zou moeten gunnen) keek ik terug op de afgelopen zes maanden.

Wat heb ik eigenlijk allemaal geleerd? En welke competenties heb ik daarbij nodig gehad?

Dat bracht me op een idee: een Top 10 van consultant competenties. Niet een officiële lijst uit een handboek, maar die van mij - van een startende ervaringsdeskundige. En nee: ik scoor zeker geen 10 op al deze competenties. Er valt nog genoeg te leren (competentie nummer 11).

1. verbinden

Iedere opdracht begint met nieuwe mensen, nieuwe belangen en nieuwe verhoudingen. Verbinden betekent voor mij niet alleen mensen aan elkaar koppelen, maar juist zelf snel aanhaken, vertrouwen opbouwen en onderdeel worden van het team en het gesprek.

2. sponsen

Bij een opdracht komt er – vooral in de eerste weken – ontzettend veel op je af: de context van de organisatie, de aard van de opgave, onderlinge verhoudingen, inhoudelijke informatie en (soms uiteenlopende) belangen. Sponsen betekent voor mij: alles zo snel mogelijk in je opnemen, verbanden leggen en begrijpen hoe de geschiedenis, dynamiek en verhoudingen in elkaar zitten.

3. doorgronden

Wat is de vraag achter de vraag? In gesprekken hoor je vaak het probleem, maar niet altijd direct de oorzaak. Wat op het eerste gezicht een inhoudelijk vraagstuk lijkt, blijkt regelmatig vooral te draaien om belangen, verwachtingen of onderlinge verhoudingen. Doorgronden betekent voor mij: doorvragen, verbanden leggen en steeds een laagje dieper komen totdat duidelijk wordt wat er echt speelt; nieuwsgierig blijven en helder krijgen waar de werkelijke uitdaging zit.

4. schakelen

Als consultant moet je voortdurend kunnen schakelen tussen onderwerpen, organisaties, belangen en perspectieven. Het ene moment duik je in de details van een projectplan, even later check je een website of bezoek je een bedrijf. Schakelen betekent voor mij: snel kunnen omschakelen zonder de draad kwijt te raken, steeds opnieuw aansluiten bij de context en de taal van je gesprekspartner.

5. luisteren

In iedere opdracht heb je te maken met mensen die iets willen bereiken, veranderen, mensen die ergens zorgen over hebben of mensen die al heel vaak hetzelfde gesprek hebben gevoerd. Luisteren betekent voor mij: oprecht nieuwsgierig zijn naar verschillende perspectieven, ruimte geven aan verhalen, doorvragen en proberen te begrijpen wat iemand werkelijk bedoelt. Niet luisteren om te reageren, maar luisteren om te begrijpen.

6. structureren

Twintig aandachtspunten en minstens drie verschillende meningen die bij mij leiden tot honderd ideeën - zie daar maar eens overzicht in te krijgen. Structureren betekent voor mij: orde aanbrengen in de complexiteit, hoofdlijnen onderscheiden van bijzaken en van losse puzzelstukjes een logisch geheel maken. Zo ontstaat continu weer overzicht en wordt duidelijk waar het eigenlijk om gaat.

7. creËren

Ik denk dat dit een competentie is die vaak wordt vergeten. In de basis betekent creëren: iets nieuws tot stand brengen of laten ontstaan. Dat doe je als consultant door kansen te zien, nieuwe mogelijkheden te verkennen en oplossingen te ontwikkelen die mensen en organisaties verder helpen. Voor mij zit creëren daarnaast ook in het vinden van nieuwe oplossingen, door verschillende perspectieven, ervaringen en inzichten creatief met elkaar te combineren.

8. prioriteren

In iedere opdracht is het belangrijk om prioriteiten aan te brengen in taken, onderwerpen en activiteiten, op basis van hun belang of urgentie. Voor mij betekent dat: steeds opnieuw bepalen wat de meeste waarde toevoegt, wat nu aandacht vraagt en wat best nog even kan wachten. Dat vraagt om keuzes maken, focus houden en accepteren dat niet alles tegelijk hoeft of moet. Juist omdat mijn hoofd meestal meer ideeën produceert dan mijn agenda aankan, is dat soms best lastig. Sterker nog: kiezen wat je níet doet blijkt daarbij minstens zo belangrijk als bepalen wat je wel doet.

9. concretiseren

In veel opdrachten wordt gesproken over visies, ambities, doelstellingen en kansen. Belangrijk natuurlijk, maar uiteindelijk wil iedereen weten: wat betekent dit concreet? Concretiseren betekent voor mij: abstracte ideeën doorvertalen naar praktische stappen, heldere afspraken, uitvoerbare acties en concrete resultaten. Van visie naar uitvoering. Van ambitie naar actie. Van mooie woorden naar iets wat mensen morgen daadwerkelijk kunnen doen én bereiken.

10. verslimmen

Als consultant hoef je niet alles zelf te weten. Wel moet je weten waar je kennis kunt vinden en hoe je die slim kunt inzetten. Verslimmen betekent voor mij: gebruikmaken van technologie, AI, kennisbronnen en het netwerk om sneller tot betere ideeën, scherpere analyses en concretere resultaten te komen. Waarom zelf een uur puzzelen als je in tien minuten verder kunt komen? En het leuke is: mijn AI-vriendje heeft dit woord zelf bedacht en zegt erover: Ja, en stiekem vind ik verslimmen een prachtige afsluiter van je Top 10. Het is een beetje eigenwijs, modern en precies het soort woord dat blijft hangen. Een beetje van AI en een beetje van mezelf.